Από τη Νέα Ζηλανδία μέχρι την Ισπανία, ο παγκόσμιος χάρτης της επιχειρηματικότητας δείχνει ότι σε ορισμένες χώρες οι γυναίκες δεν συμμετέχουν απλώς στην οικονομία, τη διαμορφώνουν.

Σε όλο τον κόσμο, οι γυναίκες μεταμορφώνουν ολόκληρους κλάδους, ιδρύουν επιχειρήσεις και επαναπροσδιορίζουν το τι σημαίνει σύγχρονη ηγεσία. Παρ’ όλη όμως την πρόοδο των τελευταίων δεκαετιών, η διαδρομή προς την κορυφή ή την επιχειρηματικότητα εξακολουθεί να είναι πιο δύσκολη για τις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες. Από τα δομικά εμπόδια μέχρι τις πιο διακριτικές προκαταλήψεις που επηρεάζουν τα πάντα -από τις προσλήψεις έως την πρόσβαση σε χρηματοδότηση-οι γυναίκες στον επιχειρηματικό κόσμο συνεχίζουν να κινούνται σε ένα πιο απαιτητικό περιβάλλον.

Σύμφωνα με έρευνα της Grant Thornton, το 2023 οι γυναίκες κατείχαν το 32,4% των θέσεων ανώτερης διοίκησης, ποσοστό που αυξήθηκε μόλις κατά 1,1% την επόμενη χρονιά, φτάνοντας το 33,5%. Η πρόοδος υπάρχει, αλλά κινείται με εξαιρετικά αργούς ρυθμούς.

Την ίδια στιγμή, αρκετές χώρες επιχειρούν να αλλάξουν ουσιαστικά την εικόνα, εφαρμόζοντας πολιτικές στήριξης, επενδύοντας στη διαφορετικότητα και δίνοντας περισσότερο χώρο στις γυναίκες να αναλάβουν ηγετικούς ρόλους. Σε ορισμένα κράτη, δημιουργείται πλέον ένα επιχειρηματικό περιβάλλον όπου οι γυναίκες μπορούν να καινοτομήσουν, να ηγηθούν και να εξελιχθούν σε υψηλό επίπεδο.

Η νέα παγκόσμια έρευνα της iSelect ανέλυσε ποιες χώρες προσφέρουν το πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για τις γυναίκες στις επιχειρήσεις, δημιουργώντας έναν ειδικό δείκτη που αξιολόγησε στοιχεία που αφορούν την ισότητα των φύλων, τη γυναικεία εκπροσώπηση, την επιχειρηματικότητα και τις κοινωνικές αντιλήψεις σε 59 χώρες. Κάθε χώρα βαθμολογήθηκε σε αυτούς τους τομείς και απέκτησε μια συνολική επίδοση, αποκαλύπτοντας ποιες προηγούνται στην ενίσχυση των γυναικών στον επιχειρηματικό κόσμο.

Οι 5 κορυφαίες χώρες για τις γυναίκες στις επιχειρήσεις
Νέα Ζηλανδία
Η Νέα Ζηλανδία κατέκτησε την πρώτη θέση στον δείκτη, χάρη στην υψηλή επίδοση στην ισότητα των φύλων (0,827 -η τέταρτη υψηλότερη στον δείκτη) αλλά και στο εντυπωσιακό ποσοστό επιχειρήσεων με γυναικεία ιδιοκτησία, που έφτασε το 58,2%. Παρ’ όλα αυτά, η γυναικεία αυτοαπασχόληση παρέμεινε σχετικά χαμηλή, καθώς οι γυναίκες αντιστοιχούσαν μόλις στο 15% των αυτοαπασχολούμενων.

Μολδαβία
Στη δεύτερη θέση βρέθηκε η Μολδαβία, με υψηλή βαθμολογία ισότητας φύλων (0,813). Η χώρα ξεχώρισε επίσης για το ποσοστό γυναικείας αυτοαπασχόλησης, που έφτασε το 59,5%, ενώ το 39,4% των επιχειρήσεων είχαν γυναικεία ιδιοκτησία. Τα αδύναμα σημεία ήταν οι λίγες νέες επιχειρήσεις — μόλις 3,1 ανά 1.000 κατοίκους — και το χάσμα 18,6% στις ανώτερες διοικητικές θέσεις.

Ηνωμένo Βασίλειο
Το Ηνωμένο Βασίλειο είχε την τρίτη υψηλότερη βαθμολογία ισότητας φύλων και κατέλαβε συνολικά την τρίτη θέση στον δείκτη. Η χώρα παρουσίασε πολύ υψηλό ποσοστό νέων επιχειρήσεων, με 18,6 νέες εγγραφές ανά 1.000 κατοίκους, ενώ το 47,1% των επιχειρήσεων είχε γυναικεία ιδιοκτησία. Ωστόσο, μόνο το 9,9% των αυτοαπασχολούμενων ήταν γυναίκες.

Φιλιππίνες
Οι Φιλιππίνες κατέκτησαν την τέταρτη θέση, με περισσότερο από το μισό των επιχειρήσεων (56,7%) να ανήκουν σε γυναίκες. Η συνολική βαθμολογία ισότητας φύλων ήταν επίσης υψηλή, στο 0,781. Η γυναικεία αυτοαπασχόληση άγγιξε το 41,1%, ενώ το βασικό μειονέκτημα της χώρας ήταν ο εξαιρετικά μικρός αριθμός νέων επιχειρήσεων -μόλις 0,3 ανά 1.000 κατοίκους.

Ισπαvία
Στην πέμπτη θέση βρέθηκε η Ισπανία. Περισσότερες από τις μισές επιχειρήσεις της χώρας (56,6%) είχαν γυναικεία ιδιοκτησία, ενώ η βαθμολογία ισότητας φύλων έφτασε το 0,797. Παρ’ όλα αυτά, η γυναικεία αυτοαπασχόληση παρέμεινε χαμηλή στο 11,1%, ενώ μόλις 3,1 νέες επιχειρήσεις ανά 1.000 κατοίκους καταγράφηκαν στη χώρα. Το χάσμα στις διοικητικές θέσεις παρέμεινε επίσης αισθητό, με τις γυναίκες να υποεκπροσωπούνται σημαντικά σε σχέση με τους άνδρες.

Οι χώρες όπου οι γυναίκες επιχειρούν περισσότερο
Η Ταϊλάνδη, η Ινδονησία και η Νέα Ζηλανδία κατέγραψαν τα υψηλότερα ποσοστά επιχειρήσεων που ανήκουν σε γυναίκες. Παράλληλα, οι χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά γυναικείας αυτοαπασχόλησης ήταν το Μπουρούντι, η Μπουρκίνα Φάσο και η Ινδία -κάτι που δείχνει ότι πολλές γυναίκες σε αυτές τις περιοχές στρέφονται στην επιχειρηματικότητα ή στην ανεξάρτητη εργασία. Στη Μπουρκίνα Φάσο, μάλιστα, το εντυπωσιακό 88,9% των γυναικών δήλωσε αυτοαπασχολούμενο. 

Τι συμβαίνει στην Ελλάδα και την Κύπρο
Σύμφωνα με τα στοιχεία, η Ελλάδα κατατάσσεται χαμηλά στον παγκόσμιο δείκτη, με συνολικό σκορ 40/100. Αν και το 43,9% των επιχειρήσεων στην Ελλάδα έχει γυναικεία ιδιοκτησία, η χώρα υστερεί σε άλλους κρίσιμους δείκτες, όπως η νέα επιχειρηματική δραστηριότητα, με μόλις 2,1 νέες επιχειρήσεις ανά 1.000 άτομα, και η εκπροσώπηση των γυναικών σε ανώτερες διοικητικές θέσεις. Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι και το στοιχείο των κοινωνικών αντιλήψεων: στην Ελλάδα, 51,1% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι οι άνδρες είναι καλύτερα στελέχη επιχειρήσεων από τις γυναίκες, ποσοστό που αναδεικνύει ότι τα στερεότυπα εξακολουθούν να αποτελούν εμπόδιο για την ισότιμη συμμετοχή των γυναικών στην ηγεσία. Σε σύγκριση με γειτονικές και κοντινές χώρες, η Ελλάδα βρίσκεται πίσω από την Αλβανία, η οποία σημείωσε σκορ 53, την Κύπρο με 42, το Μαυροβούνιο με 42, την Ιταλία με 41 και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη με 41. Η Ελλάδα βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με τη Βουλγαρία, η οποία επίσης κατέγραψε σκορ 40, αλλά μπροστά από τη Βόρεια Μακεδονία με 33 και την Τουρκία με 26.

Η Κύπρος παρουσιάζει επίσης ενδιαφέροντα ευρήματα, καθώς καταγράφει ελαφρώς υψηλότερο συνολικό σκορ από την Ελλάδα, στο 42. Παρόλα αυτά, η χώρα έχει χαμηλότερο ποσοστό επιχειρήσεων με γυναικεία ιδιοκτησία, στο 30%, και χαμηλή γυναικεία αυτοαπασχόληση, στο 8,3%. Ωστόσο, ξεχωρίζει σε επίπεδο νέας επιχειρηματικής δραστηριότητας, με 12,8 νέες επιχειρήσεις ανά 1.000 άτομα, σημαντικά υψηλότερα από την Ελλάδα.

Το χάσμα στην ηγεσία και οι πολιτισμικές προκαταλήψεις
Παρά τη σαφή πρόοδο, η εικόνα απέχει ακόμη πολύ από την ισότητα. Αν και αυξάνονται οι γυναίκες που δημιουργούν επιχειρήσεις ή εργάζονται ανεξάρτητα, το χάσμα στις ηγετικές θέσεις παραμένει έντονο σε πολλές χώρες. Στον δείκτη ξεχώρισε ιδιαίτερα η ανισότητα στις θέσεις ανώτατης διοίκησης. Η Ταϊλάνδη (64,8% των επιχειρήσεων έχουν γυναίκα επικεφαλής) και η Καμπότζη (57,3%) είχαν από τα καλύτερα ποσοστά γυναικείας παρουσίας στην κορυφή. Αντίθετα, χώρες όπως το Μπανγκλαντές (3,6%) και η Τουρκία (3,9%) εμφάνισαν εξαιρετικά χαμηλή συμμετοχή γυναικών στις κορυφαίες διοικητικές θέσεις.

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα συμπεράσματα της έρευνας είναι ότι οι χώρες με υψηλή βαθμολογία ισότητας φύλων δεν είναι απαραίτητα και εκείνες όπου οι γυναίκες ευδοκιμούν επιχειρηματικά. Η Νορβηγία είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα: παρότι διαθέτει μία από τις υψηλότερες βαθμολογίες ισότητας στον δείκτη (0,863), το ποσοστό γυναικείας αυτοαπασχόλησης περιορίζεται μόλις στο 3,4%.

Οι κοινωνικές αντιλήψεις εξακολουθούν επίσης να παίζουν καθοριστικό ρόλο. Σε πολλές χώρες, μεγάλο μέρος του πληθυσμού συνεχίζει να θεωρεί ότι οι άνδρες είναι καλύτεροι επιχειρηματικοί ηγέτες από τις γυναίκες. Η Μπουρκίνα Φάσο κατέγραψε την ισχυρότερη προκατάληψη στον δείκτη, με το 71,3% να πιστεύει ότι οι άνδρες είναι καταλληλότεροι για ηγετικές θέσεις στις επιχειρήσεις. Στο Μπανγκλαντές το αντίστοιχο ποσοστό έφτασε το 69,2%. Αυτές οι αντιλήψεις λειτουργούν συχνά αποτρεπτικά για τις γυναίκες, δυσκολεύοντας ακόμη περισσότερο την είσοδό τους στον επιχειρηματικό κόσμο και μειώνοντας τις πιθανότητες να τολμήσουν να επενδύσουν στις δικές τους δυνατότητες.