Η πνευμονία δεν εμφανίζεται πάντα με τον τρόπο που περιμένουμε. Σε πολλές περιπτώσεις, ειδικά στους πιο ευάλωτους, εξελίσσεται αθόρυβα, χωρίς να «χτυπά καμπανάκι» κι εκεί είναι που η έγκαιρη αναγνώριση των άτυπων συμπτωμάτων και η γρήγορη ιατρική εκτίμηση μπορούν να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα σε μια απλή θεραπεία και σε μια σοβαρή επιπλοκή.

Η πνευμονία, για τους περισσότερους, έχει ένα συγκεκριμένο πρόσωπο: υψηλό πυρετό, έντονο βήχα, δύσπνοια και πόνο στο στήθος -μια εικόνα γνώριμη, πού είτε την έχουμε ζήσει, είτε την έχουμε δει. Όμως η πραγματικότητα είναι λιγότερο ξεκάθαρη. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η πνευμονία εξελίσσεται χωρίς να δώσει τα αναμενόμενα σημάδια, χωρίς να προκαλέσει ανησυχία εγκαίρως. Αυτή είναι η άτυπη πνευμονία και συχνά διαγιγνώσκεται καθυστερημένα.

 Η κλασική εικόνα που μας εφησυχάζει
Σε έναν νεότερο και κατά τα άλλα υγιή οργανισμό, η πνευμονία συνήθως εκδηλώνεται με έντονο τρόπο. Ο πυρετός ανεβαίνει, ο βήχας επιμένει, η αναπνοή βαραίνει. Το σώμα αντιδρά δυναμικά και στέλνει ξεκάθαρα μηνύματα ότι κάτι δεν πάει καλά. Αυτή η εικόνα οδηγεί γρήγορα στην αναζήτηση ιατρικής βοήθειας και, τις περισσότερες φορές, σε έγκαιρη διάγνωση. Το πρόβλημα ξεκινά όταν αυτή η εικόνα απουσιάζει. Η άτυπη πνευμονία δεν είναι μια ξεχωριστή, σπάνια ασθένεια. Είναι μια διαφορετική παρουσίαση της ίδιας λοίμωξης. Μπορεί να μην συνοδεύεται από πυρετό ή να εμφανίζεται με χαμηλή, αδιάφορη θερμοκρασία, που δεν ξεπερνά τους 38ºC. Ο βήχας μπορεί να είναι ήπιος ή να απουσιάζει εντελώς κι αντί για έντονα αναπνευστικά συμπτώματα, εμφανίζεται μια γενική αίσθηση κόπωσης, αδυναμίας ή κακουχίας, πονοκέφαλος, πόνος στο στήθος. Συχνά, τα συμπτώματα είναι τόσο μη ειδικά που αποδίδονται σε στρες, ηλικία, μια απλή ίωση ή «μια κακή μέρα». Ο ασθενής δεν φαίνεται βαριά άρρωστος, αλλά ούτε και πραγματικά καλά.

Σε πολλές περιπτώσεις, η λοίμωξη οφείλεται σε βακτήρια, όπως το Mycoplasma pneumoniae, το Chlamydophila pneumoniae ή το Legionella pneumophila. Αυτά τα βακτήρια συνήθως προκαλούν πιο ήπιες, αργές εξελίξεις της νόσου, χωρίς τον υψηλό πυρετό και τον έντονο βήχα της τυπικής πνευμονίας. Υπάρχουν επίσης ιοί, όπως ο ιός της γρίπης, ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός ή οι κορωνοϊοί, που μπορούν να προκαλέσουν άτυπη πνευμονία, συχνά με πιο ήπια συμπτώματα ή με γενικά αίσθημα κόπωσης και αδυναμίας. 

Η εικόνα στους ηλικιωμένους αλλάζει τα δεδομένα
Στους ηλικιωμένους, η άτυπη πνευμονία μπορεί να εμφανιστεί με ακόμα πιο παραπλανητικό τρόπο. Αντί για πυρετό και βήχα, μπορεί να υπάρχει σύγχυση, υπνηλία, απόσυρση ή ξαφνική αλλαγή στη συμπεριφορά. Κάποιος που ήταν σχετικά λειτουργικός μπορεί μέσα σε λίγες μέρες να «πέσει», χωρίς εμφανή αιτία. Σε κατακεκλιμένους ή φροντιζόμενους στο σπίτι ασθενείς, η εικόνα μπορεί να περιοριστεί σε μειωμένη όρεξη, λιγότερη επικοινωνία ή αλλαγή στον ρυθμό της αναπνοής. Το σώμα δεν έχει τα αποθέματα να αντιδράσει έντονα και έτσι η λοίμωξη προχωρά σιωπηλά.

Γιατί δεν εμφανίζονται τα κλασικά συμπτώματα
Η απουσία έντονων σημείων δεν σημαίνει ήπια νόσο. Αντιθέτως, συχνά σχετίζεται με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, χρόνια νοσήματα, προχωρημένη ηλικία ή φαρμακευτική αγωγή που «σβήνει» τη φλεγμονώδη αντίδραση, όπως η κορτιζόνη. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο οργανισμός δεν ανεβάζει πυρετό, όχι επειδή δεν υπάρχει λοίμωξη, αλλά επειδή δεν μπορεί να αντιδράσει. Αυτό είναι και το πιο επικίνδυνο στοιχείο της άτυπης πνευμονίας: δημιουργεί ψευδή αίσθηση ασφάλειας.

Τα διακριτικά σημάδια που κάνουν τη διαφορά
Όταν λείπουν τα προφανή συμπτώματα, η διάγνωση βασίζεται στη λεπτομέρεια. Μια ανεξήγητη επιδείνωση της γενικής κατάστασης, μια αλλαγή στην αναπνοή, η αύξηση της κόπωσης ή η μειωμένη πρόσληψη τροφής και υγρών μπορεί να είναι τα μόνα προειδοποιητικά σημάδια. Σε άτομα με καρδιοαναπνευστικά προβλήματα, η ξαφνική επιδείνωση μιας ήδη γνωστής κατάστασης μπορεί να κρύβει πνευμονία. Συχνά, το πιο αξιόπιστο «σύμπτωμα» είναι η αίσθηση ότι ο άνθρωπος δεν είναι όπως συνήθως.

Πώς αντιμετωπίζεται η άτυπη πνευμονία
Η αντιμετώπιση της άτυπης πνευμονίας εξαρτάται από την ηλικία, τη γενική κατάσταση του ασθενούς, τα υποκείμενα νοσήματα και τη βαρύτητα της κλινικής εικόνας. Στις περισσότερες περιπτώσεις απαιτείται αντιβιοτική αγωγή, η οποία επιλέγεται με βάση την πιθανή αιτία της λοίμωξης και όχι μόνο τα εργαστηριακά ευρήματα, τα οποία μπορεί να είναι παραπλανητικά. Σε ασθενείς με ήπια συμπτώματα και καλή γενική κατάσταση, η θεραπεία μπορεί να γίνει στο σπίτι, με στενή παρακολούθηση και επανεκτίμηση αν η εικόνα δεν βελτιωθεί. Αντίθετα, σε ηλικιωμένους, κατακεκλιμένους ή ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς, το κατώφλι για νοσηλεία είναι χαμηλότερο, καθώς ο κίνδυνος επιδείνωσης είναι μεγαλύτερος και συχνά απρόβλεπτος. Η υποστηρικτική αγωγή παίζει καθοριστικό ρόλο. Η επαρκής ενυδάτωση, η σωστή οξυγόνωση, η κινητοποίηση όσο αυτό είναι δυνατό και η αντιμετώπιση συνοδών προβλημάτων, όπως η καρδιακή ή αναπνευστική επιβάρυνση, είναι εξίσου σημαντικές με το ίδιο το αντιβιοτικό. Η παρακολούθηση της αναπνοής και της γενικής κατάστασης τις πρώτες ημέρες της θεραπείας είναι κρίσιμη, καθώς η άτυπη πνευμονία μπορεί να επιδεινωθεί αιφνιδίως. 

Η σημασία της έγκαιρης εκτίμησης
Η άτυπη πνευμονία δεν περιμένει να γίνει εμφανής για να προκαλέσει επιπλοκές. Μπορεί να εξελίσσεται για ημέρες, ακόμη και εβδομάδες, χωρίς σαφή προειδοποίηση, επιβαρύνοντας σταδιακά τον οργανισμό. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η διάγνωση δεν βασίζεται σε ένα μεμονωμένο σύμπτωμα αλλά στη συνολική εικόνα: στη μεταβολή της λειτουργικότητας, στη διακριτική αλλαγή της αναπνοής, στη γενική κατάσταση του ασθενούς. Η κλινική εξέταση και η ακτινογραφία θώρακος παραμένουν καθοριστικά εργαλεία, ιδιαίτερα όταν τα εργαστηριακά ευρήματα ή η θερμοκρασία δεν «δείχνουν» κάτι ανησυχητικό. Η αναμονή για υψηλό πυρετό ή έντονο βήχα, ειδικά σε ηλικιωμένους ή ευάλωτους ασθενείς, μπορεί να οδηγήσει σε καθυστέρηση της θεραπείας και σε επιπλοκές που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η έγκαιρη ιατρική εκτίμηση δεν είναι υπερβολή — είναι πρόληψη. Γιατί όταν η πνευμονία δεν εκδηλώνεται με θόρυβο, ο χρόνος γίνεται ο πιο κρίσιμος παράγοντας.

Πηγή
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15744-pneumonia-atypical-walking-pneumonia