Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την πρόγνωση του καρκίνου του μαστού. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα για τον Καρκίνο του Μαστού στις 25 Οκτωβρίου και τη νέα εκστρατεία του «Άλμα Ζωής», θυμόμαστε γιατί ο προληπτικός έλεγχος, η εξοικείωση με το σώμα μας και η σωστή ενημέρωση έχουν καθοριστική σημασία.

Ο προληπτικός έλεγχος του μαστού είναι μια σημαντική πράξη φροντίδας της υγείας μας, την οποία συχνά αναβάλλουμε λόγω έλλειψης χρόνου, φόβου για το αποτέλεσμα ή επειδή δεν παρατηρούμε κάποιο ύποπτο σύμπτωμα. Ωστόσο, ο καρκίνος του μαστού μπορεί να μην προκαλεί εμφανή σημάδια στα αρχικά στάδια, γι’ αυτό και η έγκαιρη διάγνωση έχει καθοριστική σημασία. Με αφορμή τη νέα εκστρατεία του Πανελλήνιου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής», θυμόμαστε γιατί ο προληπτικός έλεγχος δεν πρέπει να μένει για αύριο.

 Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερα διαγνωσμένος καρκίνος στις γυναίκες παγκοσμίως. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο Πανελλήνιος Σύλλογος Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής», περίπου μία στις οκτώ γυναίκες θα νοσήσει κάποια στιγμή στη ζωή της, ενώ 8.733 γυναίκες διαγνώστηκαν με τη νόσο στην Ελλάδα το 2024. Τα στοιχεία αυτά υπενθυμίζουν ότι η ενημέρωση και η πρόληψη δεν αφορούν μόνο όσες έχουν οικογενειακό ιστορικό ή παρατηρούν κάποιο σύμπτωμα, αλλά όλες τις γυναίκες.

«Αυτό είναι το σημάδι σου»: Η νέα εκστρατεία του «Άλμα Ζωής»
Με το άμεσο μήνυμα «Αν περίμενες κάτι… Αυτό είναι το σημάδι σου για να κάνεις τον προληπτικό σου έλεγχο μαστού!», ο Πανελλήνιος Σύλλογος Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» απευθύνει και αυτόν τον Οκτώβριο ένα κάλεσμα σε κάθε γυναίκα να δώσει προτεραιότητα στην υγεία της. Η εκστρατεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης «Αυτό είναι το σημάδι σου» αξιοποιεί καθημερινά και αναγνωρίσιμα οπτικά «σημάδια», μετατρέποντάς τα σε υπενθυμίσεις που δύσκολα περνούν απαρατήρητες. Στόχος είναι το μήνυμα της πρόληψης να φτάσει εκεί όπου ζούμε, κινούμαστε και συναντιόμαστε καθημερινά.

Μέσα από την τηλεόραση, το ραδιόφωνο, τα μέσα μαζικής μεταφοράς και το διαδίκτυο, η καμπάνια επιδιώκει να υπενθυμίσει σε κάθε γυναίκα ότι ένα μικρό βήμα μπορεί να έχει μεγάλη σημασία: να ενημερωθεί, να απευθυνθεί στον κατάλληλο γιατρό και να προγραμματίσει τον έλεγχο που αντιστοιχεί στην ηλικία και στο προσωπικό της ιστορικό.

Η εκστρατεία πραγματοποιείται από το «Άλμα Ζωής» με τα καθαρά έσοδα του συμβολικού περιπάτου και αγώνα δρόμου Greece Race for the Cure®. Τελεί υπό την αιγίδα της Ελληνικής Εταιρείας Απεικόνισης Μαστού (ΕΕΑΜ), της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ) και της Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού (ΕΧΕΜ).

Γιατί έχει τόσο μεγάλη σημασία η έγκαιρη διάγνωση;
Όταν ο καρκίνος του μαστού εντοπίζεται σε αρχικό στάδιο, πριν ακόμη γίνει ψηλαφητός ή προκαλέσει συμπτώματα, υπάρχουν περισσότερες πιθανότητες αποτελεσματικής αντιμετώπισης και συχνά περισσότερες διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), η έγκαιρη διάγνωση και η κατάλληλη θεραπεία συνδέονται με καλύτερη πρόγνωση και μειωμένη θνησιμότητα. Σε πληθυσμούς όπου υπάρχει πρόσβαση σε έγκαιρη διάγνωση και αποτελεσματική θεραπεία, η πενταετής επιβίωση από καρκίνο του μαστού σε πρώιμο, εντοπισμένο στάδιο μπορεί να ξεπερνά το 90%. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε περίπτωση έχει την ίδια εξέλιξη. Η πρόγνωση εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από το στάδιο στο οποίο διαγιγνώσκεται η νόσος, τον βιολογικό της υπότυπο και την ανταπόκριση στη θεραπεία. Ωστόσο, η έγκαιρη αναγνώριση μιας ύποπτης αλλοίωσης και η γρήγορη διερεύνησή της μπορούν να κάνουν ουσιαστική διαφορά. Είναι επίσης σημαντικό να ξεχωρίζουμε δύο έννοιες: την πρόληψη και την έγκαιρη ανίχνευση. Ο προληπτικός έλεγχος δεν μπορεί να εξαλείψει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου. Μπορεί, όμως, να συμβάλει στον εντοπισμό της νόσου πριν εμφανιστούν συμπτώματα, όταν αυτό είναι εφικτό.

Ποιες εξετάσεις περιλαμβάνει ο έλεγχος του μαστού;
Ο έλεγχος προσαρμόζεται στην ηλικία, στο ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, καθώς και στα ευρήματα προηγούμενων εξετάσεων. Μπορεί να περιλαμβάνει κλινική εξέταση από γιατρό, μαστογραφία και, όταν υπάρχει σχετική ένδειξη, υπερηχογράφημα ή άλλες απεικονιστικές εξετάσεις. Η μαστογραφία αποτελεί τη βασική εξέταση προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού στις περισσότερες γυναίκες που ανήκουν στις ηλικιακές ομάδες για τις οποίες συνιστάται έλεγχος. Μπορεί να αναδείξει αλλοιώσεις που δεν είναι ακόμη ψηλαφητές. Το υπερηχογράφημα μαστών χρησιμοποιείται συχνά συμπληρωματικά, ανάλογα με την ηλικία, την πυκνότητα του μαστού, τα συμπτώματα και τα ευρήματα της μαστογραφίας. Δεν αντικαθιστά αυτομάτως τη μαστογραφία, καθώς οι δύο εξετάσεις παρέχουν διαφορετικές πληροφορίες. Η κλινική εξέταση επιτρέπει στον γιατρό να αξιολογήσει τον μαστό και τις μασχαλιαίες περιοχές και να διερευνήσει τυχόν αλλαγές. Δεν υποκαθιστά από μόνη της τον ενδεδειγμένο απεικονιστικό έλεγχο. Στις γενικές κατευθυντήριες οδηγίες που παραθέτει το «Άλμα Ζωής» περιλαμβάνονται κλινική εξέταση κάθε τρία χρόνια από την ηλικία των 20 ετών και ετησίως από τα 40, πρώτη μαστογραφία αναφοράς μεταξύ 35 και 40 ετών και ετήσια μαστογραφία από τα 40 έτη και μετά.

Ωστόσο, τα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου δεν είναι ίδια σε όλες τις χώρες και οι συστάσεις διαφέρουν μεταξύ επιστημονικών οργανισμών. Για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει συστήσει την επέκταση του οργανωμένου προσυμπτωματικού ελέγχου με μαστογραφία στις γυναίκες ηλικίας 45 έως 74 ετών. Η συχνότητα και η εφαρμογή του ελέγχου εξαρτώνται από τις σχετικές ευρωπαϊκές και εθνικές οδηγίες. Για τον λόγο αυτό, είναι προτιμότερο να μην ακολουθούμε ένα άκαμπτο χρονοδιάγραμμα χωρίς να λαμβάνουμε υπόψη το προσωπικό μας ιστορικό. Ένας γιατρός με εξειδίκευση στην υγεία του μαστού μπορεί να εκτιμήσει τον ατομικό κίνδυνο και να προτείνει το κατάλληλο πλάνο εξετάσεων.

Ποια σημάδια στον μαστό χρειάζονται προσοχή;
Ο προληπτικός έλεγχος είναι απαραίτητος ακόμη και όταν δεν υπάρχουν συμπτώματα. Παράλληλα, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τη συνήθη εικόνα και αίσθηση των μαστών μας, ώστε να αναγνωρίζουμε αλλαγές που χρειάζονται αξιολόγηση.

Σημάδια που δεν πρέπει να αγνοούμε είναι:

• Ένα νέο ογκίδιο ή μια περιοχή με ασυνήθιστη σκλήρυνση στον μαστό ή στη μασχάλη.
• Αλλαγή στο μέγεθος, στο σχήμα ή στην εμφάνιση του μαστού.
• Εισολκή, δηλαδή τράβηγμα προς τα μέσα, της θηλής που δεν υπήρχε προηγουμένως.
• Αλλαγές στο δέρμα, όπως βαθουλώματα, επίμονη ερυθρότητα ή όψη που θυμίζει φλοιό πορτοκαλιού.
• Ασυνήθιστη έκκριση από τη θηλή, ιδιαίτερα όταν είναι αιματηρή.
• Επίμονος πόνος σε συγκεκριμένο σημείο του μαστού ή της μασχάλης, ιδίως όταν συνοδεύεται από άλλη αλλαγή.

Η παρουσία κάποιου από αυτά τα σημάδια δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει καρκίνος. Πολλά ογκίδια και άλλες μεταβολές είναι καλοήθη. Χρειάζονται, όμως, ιατρική αξιολόγηση, χωρίς αναμονή μέχρι την επόμενη προγραμματισμένη μαστογραφία. Εξίσου σημαντικό είναι να θυμόμαστε ότι ο καρκίνος του μαστού μπορεί να μην προκαλεί κανένα εμφανές σύμπτωμα στα αρχικά στάδια. Γι' αυτό η απουσία ενοχλήσεων δεν αποτελεί λόγο να παραλείπουμε τον έλεγχο.

Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν τον κίνδυνο;
Η ηλικία και το γυναικείο φύλο αποτελούν τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου. Άλλοι παράγοντες είναι το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού, ορισμένες κληρονομικές γονιδιακές μεταλλάξεις, η προηγούμενη ακτινοθεραπεία στην περιοχή του θώρακα σε νεαρή ηλικία και ορισμένες παθήσεις του μαστού. Ρόλο μπορούν επίσης να έχουν ορισμένοι αναπαραγωγικοί και ορμονικοί παράγοντες, η κατανάλωση αλκοόλ, η σωματική αδράνεια και το αυξημένο σωματικό βάρος μετά την εμμηνόπαυση. Η σχέση των παραγόντων αυτών με τον κίνδυνο δεν είναι ίδια σε όλες τις γυναίκες. Αξίζει, μάλιστα, να γνωρίζουμε ότι περίπου το 80% των καρκίνων του μαστού εμφανίζεται σε γυναίκες χωρίς συγκεκριμένους παράγοντες κινδύνου πέρα από το φύλο και την ηλικία. Επομένως, το γεγονός ότι δεν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζεται έλεγχος. Οι γυναίκες με πυκνούς μαστούς χρειάζεται επίσης να συζητούν με τον γιατρό τους για το κατάλληλο πρόγραμμα παρακολούθησης. Η πυκνότητα του μαστού μπορεί να αυξάνει τον κίνδυνο και να δυσκολεύει την ανίχνευση ορισμένων αλλοιώσεων στη μαστογραφία. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να χρειάζονται συμπληρωματικές εξετάσεις.

Η πρόληψη αρχίζει από ένα απλό βήμα
Δεν μπορούμε να ελέγξουμε όλους τους παράγοντες που επηρεάζουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Μπορούμε, όμως, να φροντίζουμε τη συνολική μας υγεία, να υιοθετούμε συνήθειες που συμβάλλουν στη μείωση του κινδύνου, να ενημερωνόμαστε για το ατομικό μας ιστορικό και να μην αναβάλλουμε τις εξετάσεις που μας συστήνονται. Η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους, η τακτική σωματική δραστηριότητα και ο περιορισμός ή η αποφυγή του αλκοόλ αποτελούν σημαντικά βήματα για την υγεία μας. Δεν αντικαθιστούν, ωστόσο, τον προληπτικό έλεγχο. Το μήνυμα της εκστρατείας «Αυτό είναι το σημάδι σου» είναι απλό: δεν χρειάζεται να περιμένουμε να εμφανιστεί ένα σύμπτωμα για να ασχοληθούμε με την υγεία του μαστού μας. Μπορούμε να κάνουμε σήμερα εκείνο που αναβάλλουμε εδώ και καιρό: να ενημερωθούμε, να επικοινωνήσουμε με τον γιατρό μας και να προγραμματίσουμε την εξέταση που χρειαζόμαστε. Η φροντίδα της υγείας μας δεν χρειάζεται να περιμένει την κατάλληλη στιγμή. Ας γίνει, λοιπόν, αυτό το μήνυμα η αφορμή για να προγραμματίσουμε τον προληπτικό μας έλεγχο.

ΤΖΟΥΛΙΑ ΤΑΣΩΝΗ
[email protected]